اقسام مختلف لام در زبان عربی:

1- لام إبتدا: همان حرف إبتدا است که فقط در ابتدای کلام می آید تا بعد از خود را تأکید کند موارد آن عبارت است از :

الف – هرگاه مبتدا پیش از خبر بیاید مانند: ( لأنتم أشدُ رهبةً )

ب- خبر پیش از مبتدا آمده باشد: ( لعالمٌ علیٌّ )

2- لام إستغاثة: در إستغاثه غالباً مستغاثٌ به با( لََ ) مفتوح ومستغاث له یا لأجله با(لِ) مجرور به کار می رود مانند: ( یا لَرجال الأمن لِلحریقِ)

(لَ) حرف استغاثه للمستغاث به، عامل جرّ، مبنی علی الفتح

(لِ) حرف استغاثه للمستغاث له، عامل جرّ، مبنی علی الکسر

3- لام تأکید: این لام برای تأکید نفی پیش از خود می آید و به آن حرف جحد نیز گفته اندو به شرطی عمل می کند که پیش از آن کان منفی (ماکان، لم یکن و...) بیاید.

مانند: ( ماکان اللهُ لِیظلم العبیدَ، لم یکن اللهُ لِیغفرَ لَهم) که لام تأکید با فعل مضارع پس از خود جارّ ومجرور خواهد بود.

4- لام تعلیل: همان لام ناصبه است که در حقیقت بعد از آن (أن) مقدر است و علت وقوع فعل را می رساندمانند :( أُدرس لِتنجحَ) أی لِنجاحکَ.

5- لام أمر: برای ساختن فعل أمر از صیغه های غائب و متکلم و تمام صیغه های فعل مجهول (غائب،مخاطب، متکلم) از لام أمر استفاده می شود مانند:

(لِِیکتب، لِیکتبوا، لِنکتب، لِیُکتَبوا، لِتُکتَب)

*حرکت لام أمر کسره ولی جایز است بعد از ( واو،ثُمّ،فاء و...)ساکن شود .مانند: (فلیُنصف الأبریاءُ)

6- لام موطئة للقسم: هرگاه جواب قسم با (لام و إن شرطی ) ویا (لام وقد )بیاید مانند:

(لَئن شکرتم لَأزیدنّکم ) - (لقد قام علیّ) که در این صورت لام موطئة للقسم گفته می شود زیرا جواب را برای قسم خوردن آماده می کند.

7- لام جرّ: اسم ظاهر و ضمیر را مجرور می کند مانند: ( لَکَ الحمد) (وُضع للنّاسِ)

لام جردر معانی ذیل استعمال می شود:

الف - إختصاص: (المالُ لزيدٍ )

ب- تعليل: (ضربتُه للتأديبِ )

ج - زائده : (ردف لكم ) النمل /72

د- به معنی« عن» درصورتی كه با ماده قول همراه باشد: (و قال الذين كفروا للذين امنوا لو كان خيرا ما سبقونا اليه ) أحقاف/6

و- به معنی «واو» در قسم برای تعجب: (لله لا يوخر الاجل )

8- لام جواب: که در جواب (لو ،لولا) می آید مانند (لولاکَ لَما خلقتُ الأفلاکَ)

(لَ) = حرف جواب، غیر عامل، مبنی بر فتح

9- لام الفارقة:برای تشخیص (إن) مخففه از (إن) شبیه به لیس باید به خبر إن مخففه از مثقله (لَ) إضافه کرد که به آن لام فارقه گویند. مانند : ( إن هذان لَساحران)

(لَ) = حرف الفارقة، غیر عامل، مبنی بر فتح

10- لام تقویة: حرف زایدی که برای تقویت میآید مانند: (أنت فعّالٌ لِما ترید)

11- لام مزحلقه: برسر إسم وخبر إنّ می آید به شرطی که إسم آن مؤخر باشد مانند: ( إنَّ عندی لَقلماً ) و خبر آن نیز باید شروط زیر را داشته باشد تا لام مزحلقه بر سر آن بیاید:

الف- خبرآن مؤخر ومثبت باشد (إنّنا لَََمقیمون علی الوفاءِ)

ب- خبر آن فعل ماضی جامد باشد (إنَّ زیداً لَنعمَ الرجلُ )

ج- خبر آن فعل ماضی متصرف مقرون به قد باشد ( إنّکَ لَقد أصبتَ إلی المرضِ)

د- خبر آن فعل مضارع باشد (إنّکَ لَتَقول الصوابَ )

*- لام مزحلقه بر سر ضمیر فصل هم داخل می شود مانند: (إنّ هذا لَهو الحقُ)

12- لام زاید: (هیهات هیهات لِما توعدون ) لَ = حرف جرّ زائد، عامل، مبنی برکسر